Gemeente Gemeente Erpe-Mere

Wandelnetwerk 4: Erondegem, Vlekkem en Ottergem

Inleiding

Lengte 7,8 km

De dorpskernen van de deelgemeenten Erondegem, Vlekkem en Ottergem, gekneld tussen de belangrijke verkeersassen N 9 en E 40, zijn verbazend rustige oases. Het kleine Vlekkem is bekend voor zijn groots opgezette septemberkermis. De gigantische rommelmarkt in de straten van het dorp, de kunsttentoonstellingen op diverse plaatsen en andere volkse activiteiten lokken jaarlijks honderden bezoekers. 

De eeuwenoude dorpen Erondegem en Ottergem, ontstaan als nederzettingen in de vallei van de Molenbeek, hebben heel wat te bieden op vlak van erfgoed en natuur. De mooie O.-L.-Vrouw ter Koortskapel in Erondegem en de watermolensite van Ottergem zijn hier een paar voorbeelden van. Kortom, een verrassend wandelgebied om te ontdekken.

40) De ‘Watermeulen’ van Ottergem

De blikvanger op het dorpsplein is ongetwijfeld de Sint- Pietersbandenkerk. Het merkwaardige gebouw vertoont verschillende bouwfases. Het gotische koor gaat terug tot de 14de eeuw, de kruisingstoren stamt uit de 16de eeuw en het driebeukig schip werd gebouwd in 1846-1847. Aan de oostzijde van de kerk, hangt een cederhouten kruisbeeld met een levensgrote stervende Christus. Het voormalige kerkhof maakte deels plaats voor een speelpleintje en een parkje met zitbanken.In het dorp, waar nog heel wat religieus erfgoed bewaard is gebleven, was er eertijds een grote verering voor Sint-Hubertus.

Van de ‘muyt’ (gevangenis) en de schandpaal is er op het dorpsplein niets meer te bespeuren. Pieter Reynier was één van de laatsten die in 1762 hier als straf geboeid te kijk werd gesteld. Hij had, samen met zijn hond zonder ‘clippel aen den nek’, het jachtterrein van de heer van Erondegem betreden!

41) De pastorie van Erondegem

Het beschermde pastoriegebouw bevindt zich achter een overluifelde toegangspoort. In 1630 is hier al sprake van een pastoorswoning. Het huidige gebouw dateert van 1777 en onderging daarna, aan de buitenzijde, al enkele verbouwingen. De interne structuur, eigen aan de 18de eeuw, bleef bewaard.

42) De kerk van Ottergem en omgeving

Het oudste gedeelte van de ommuurde Sint-Paulus Bekeringkerk van Ottergem bevindt zich aan de noordoost zijde. Het 13de-eeuwse zandstenen koor en de 19de-eeuwse bakstenen toren bleven bewaard toen de kerk in 1900 haar huidige vorm kreeg. De kerk bezit een beschermd Van Peteghemorgel uit 1830.

De pastorie, gelegen naast het koor van de kerk, dateert van 1776. Het gebouw, aangepast aan de noden van de tijd, en de voorliggende beboomde tuin blijven charme uitstralen.

De inwoners van Ottergem dragen als spotnaam ‘de advocaten’. Volgens niet te achterhalen bronnen zijn ze welbespraakt en denken ze het wetboek grondig te kennen, vooral als het gaat over eigendomsrechten. Beeldhouwer Herman De Somer vereeuwigde de Ottergemnaar als een man met een wetboek onder de arm.

43) De ‘Watermeulen’ van Ottergem

Ondanks het feit dat de heer van Erondegem-Ottergem bezwaar had aangetekend werd, in 1774, een octrooi verleend voor het bouwen van een watermolen in Ottergem. Tot 1994 was de molen in bedrijf. De watermolen kreeg in 1994 een beschermd statuut.

Een vloedgolf spoelde in 2016 het sluiswerk weg en het bouwvallige gebouw liep nog meer schade op. Het binnenwerk van de molen is vrij intact gebleven. Naast het maalmechanisme, met 3 steenkoppels, is er nog een cilindermolen, een haverpletter en een graankuiser aanwezig.

44) Kunstatelier Herman De Somer

Herman de Somer (1923-2008) was een veelzijdig beeldend kunstenaar. Hij trad in de voetsporen van zijn artistieke vader Jozef die een atelier had in Erpe. Herman behaalde met zijn werk verscheidene binnen- en buitenlandse onderscheidingen. Hij was, van 1965 tot de fusie van gemeenten in 1977, burgemeester van Vlekkem en kreeg voor zijn verdiensten als kunstenaar het ereburgerschap in Erpe-Mere.

Tal van zijn werken in hout, steen en brons vinden we terug op publieke plaatsen in Erpe-Mere en omgeving.

45) De Sint-Lambertuskerk van Vlekkem

De neogotische kerk van Vlekkem, met een kleurrijk beeld van haar patroonheilige boven de toegangsdeur, werd gebouwd tussen 1858 en 1860. Ze verving een kleiner kerkje waarvan in 1117 al melding werd gemaakt, maar dit bevond zich niet op dezelfde plaats als de huidige kerk.

Voor de kerkhofmuur staat een opvallend beeld van Herman De Somer, ‘De Sopdrager’. Het ventje, met melkkan en opgeheven lepel dat op weg is naar landarbeiders, staat symbool voor de spotnaam van de Vlekkemnaren, namelijk ‘de sopeters’. Sop is een oud boerengerecht, een soort pap van koude melk en geweekt brood dat naar behoefde wordt gesuikerd.

46) De spoorlijn 50A Brussel-Oostende

Op de spoorlijn, plaatselijk diep ingebed in het landschap, halen de treinen snelheden tot 150 km/u. Deze spoorweg, met lange kaarsrechte stukken en zonder kruisingen op het zelfde niveau werd in verschillende fases aangelegd. Het stuk, dat parallel met de wandeling loopt, dateert van 1923. Het gedeelte Brussel-Zuid - Gent St.-Pieters, dat grondgebied Erpe-Mere dwarst, is het langste traject in België dat door de NMBS wordt uitgebaat zonder tussenstations.

Het kan eigenaardig lijken, maar toch is het aangenaam wandelen langs de met bomen en struiken beplante spoorwegtaluds. Het zijn ecologisch waardevolle schuilplaatsen voor heel wat soorten dieren. Men kan er verrassende waarnemingen doen.

47) Het gehucht Hoeksken en omgeving

Het gehucht Hoeksken ontwikkelde zich als woongebied aan de eeuwenoude weg Gent-Aalst, waarvan het tracé als heerbaan hier, tot de 18de eeuw, ten zuiden van de huidige N 9 liep. Ook de ligging, aan de rand van vruchtbaar akkerland, zal zeker hebben meegespeeld. Archeologische vondsten (steengoed- scherven), in de buurt van de Kokelaarbeek, wijzen al op bewoning in de Romeinse periode. Midden 18de eeuw noemde de Hoekstraat nog Ouden Heirweg en in 1609 bevond zich hier een ‘posthuys’.

48) Kapel Onze-Lieve-Vrouw ter Koorts

Bij grondverkavelingen of wegeniswerken verdwijnt vaak niet beschermd erfgoed, een lot dat ook de verderop gelegen oude Koortskapel onderging. Op de hoek Lange Nieuwstraat/Kouterstraat sloegen buurtbewoners de handen in elkaar en bouwden in 1993 een totaal nieuwe O.-L.-Vrouw ter Koortskapel.

De moeder van Jezus werd destijds aanroepen tegen koorts bij mens en dier. Niet verwonderlijk als men weet dat, tot begin vorige eeuw, 10% van de vrouwen na de bevalling overleed aan kraamvrouwenkoorts.