Gemeente Gemeente Erpe-Mere

Wandelnetwerk 2: Erpe

Inleiding

Lengte 9,3 km (3,0 km)

De deelgemeente Erpe, waarvan de naam onafscheidelijk verbonden is met de fusienaam Erpe-Mere, heeft een rijk historisch verleden. Eeuwen voor er sprake was van het kruispunt De Vijfhuizen, de autosnelweg E40 of de gewestwegen N46 en N9 resideerden de vroegste heren van Erpe in een mottekasteel aan de oever van de Ter Erpenbeek 

In de Dorpsstraat is heel wat historisch erfgoed bewaard gebleven en enkele verrassend groene randgebieden van Erpe zijn, samen met de beekvallei in de buurt van het Gentbrugje, verborgen landschappelijke parels.  

Voor wie wil kennismaken met het natuurgebied Honegem, een onderdeel van het beschermd landschap Honegem/Solegem/Sint-Apollonia, is er een geïntegreerde groene lus in de wandeling. 

20) De kerk en omgeving

De Sint-Martinuskerk dateert in haar huidige vorm van 1835. Een verticale naad in het metselwerk van de zijgevels verraadt duidelijk twee bouwfases. Eind 19de, begin 20ste eeuw was er in Erpe een grote devotie voor Sint- Laurentius, de man prijkt op een glasraam in het koor. Vlastelers aanriepen de heilige hier tegen een gevreesde schimmelziekte. In de maand mei werd een ‘vlasmis’, met processie, opgedragen. Een ander opvallend gebouw in het dorpscentrum, links van de kerk, is Huize Kluyskens. Het dubbelhuis met twee bouwlagen van vijf traveeën werd in 1841 gebouwd (architect Minard). Dit buitengoed van de Gentse professor Kluyskens, deed later o.a. dienst als pastorie en dokterswoning.

21) De kapel Hosselaer

De hardstenen kapel van 3,45 m hoog, die geflankeerd wordt door een geknotte linde, werd in 1987 op initiatief van de heemkundige kring gerestaureerd. De kapel, volledig in blauwe hardsteen, dateert van 1770.

De bekende steenkapper De Pret, die eigenaar was van een Henegouwse steengroeve, kreeg van Johannes Hosselaer de opdracht om deze kapel te kappen. Ze werd toegewijd aan O.-L.-Vrouw van Altijddurende Bijstand. Het oorspronkelijke beeld werd gestolen en na de restauratie vervangen door een geglazuurd terracottabeeld die O.-L.-Vrouw voorstelt als de ‘Stoel der Wijsheid’.

22) De Zadelweg

De benaming Zadelweg is een verbastering van Saelwech, wat in het Middelnederlands de weg naar een versterkte woning of ridderzaal betekende. Deze eeuwenoude weg, die terug te vinden is op historische kaarten, verbond de castrale motte van Erpe met het Zelhof in Aalst, waar de burcht van de heren van Aalst stond. Het traject, dat verder de Siesegemkouter dwarst is goed bewaard gebleven en geeft een idee hoe middeleeuwse wegen eruit zagen.

23) De groene lus in het natuurgebied Honegem

In het natuurgebied Honegem, dat deel uitmaakt van het beschermd landschap Honegem/Solegem/Sint- Apollonia, staat natuur en natuurbehoud centraal. Dit gebied is ruim 200 hectare groot. Omdat het een belangrijk broed-, foerageer- en rustgebied is voor talrijke vogelsoorten werd het in 2001 opgenomen in de lijst van Europese Habitatrichtlijngebieden.

Op de plaats waar een meander van de Ter Erpenbeek verveende en waar, tot het einde van de 19de eeuw, turf werd gestoken ontstond een uniek moerasgebied. Natuurpunt, dat verschillende delen van het gebied beheert en geregeld rondleidingen organiseert, plaatste een aantal infoborden. Het soms smalle wandelpad loopt tussen weiden en percelen afgezoomd met knotwilgen of houtwallen en langs broekbosjes met loof- en hakhout.

‘s Winters is waterdicht schoeisel aangewezen.

24) Debietregelaar (hoek Honegemstraat/Molenweg)

In het verleden veroorzaakte de Ter Erpenbeek al eens wateroverlast. Met de aanleg van gecontroleerde overstromingsgebieden en debietregelaars pakt men het probleem aan. De debietregelaar, op de wijk Honegem,wordt automatisch gestuurd.

Iets verderop is het Gillekenshof, een gerestaureerde vierkantshoeve eveneens een kijkje waard. Op Openmonumentendag en andere evenementen zijn bezoekers er welkom.

25) De Cottemmolen

Deze fraai gelegen Cottemmolen, waarvan het maalmechanisme volledig geïntegreerd is in het woonhuis, werd in 1986 beschermd als monument en dorpsgezicht. Tot 1982 maalde de bovenslagmolen tarwe en veevoedergranen. In 1997 werd de molen grondig gerestaureerd.

De oudste vermelding van een watermolen op deze plaats gaat terug tot 1216. Vanaf de 16de eeuw wordt melding gemaakt van een oliemolen op de andere beekoever. Het was toentertijd een dubbelmolen.

De olieslagerij, op de rechteroever, werkte tot 1935. Het gebouw werd afgebroken, maar de grote kantstenen (de kollergang) zijn bewaard gebleven.

26) De watertoren

De 56 m hoge watertoren is een vast baken in het landschap. Dit type watertoren bestaat uit twee boven elkaar liggende kuipen. De waterreservoirs, van 600 en 500 m³, hebben aparte distributieleidingen. Ze zorgen ervoor dat het bedelingsgebied, dat uit twee delen bestaat met een hoogteverschil, drinkwater krijgt met voldoende leidingdruk.

27) De watermolen Van der Biest

De watermolen, met oude zandstenen onderbouw, werd in 1636 opgericht ter vervanging van een vroegere molen die in de 15de eeuw aan de heer van Erpe toebehoorde. In tegenstelling tot het ijzeren geklonken bovenslagrad, dat er vervallen bij hangt, is het maalmechanisme binnenin de molen vrij goed bewaard gebleven. Het bevat interessante onderdelen o.a. drie koppels maalstenen. Vanaf 1900, tot het stopzetten van activiteiten in 1973, werden verschillende andere krachtbronnen geïnstalleerd, zoals een stoommachine en een elektromotor. Een cilindermolen uit 1939 is nog volledig intact aanwezig.

28) De motteheuvel of kasteelberg van Erpe

De imposante kunstmatige aangelegde heuvel, een restant van een middeleeuwse castrale motte, is enkel van op afstand te bekijken (door een smeedijzeren hek, links van huisnr. 21/23).  

Vanuit deze versterkte woonplaats, vermoedelijk aangelegd in de 11e eeuw, ontwikkelde zich het dorp Erpe. De walgracht werd grotendeels gedempt, maar de heuvel van het opperhof (doorsnede 67 x 18 m), waarop eertijds een kasteel stond, is goed bewaard gebleven.