Waar trage wegen vroeger vooral dienden als korte binnenwegen naar de kerk of de molen, hebben ze vandaag een nieuwe en waardevolle rol gekregen. Ze vormen veilige en rustige verbindingen voor zachte weggebruikers en zijn ideale fiets- en wandelwegen om ongestoord te genieten van het landschap en de natuur. Door hun ligging in valleigebieden, open kouters en dorpskernen hebben trage wegen bovendien een grote cultuurhistorische waarde. Het zijn stille relicten in het landschap, van onschatbaar belang voor natuurontwikkeling, waarbij hun impact op fauna en flora niet onderschat mag worden.
Om dit rijke potentieel zichtbaar te maken, wilde de gemeentelijke Milieuraad samen met het lokaal bestuur de trage wegen van Erpe-Mere extra onder de aandacht brengen, onder meer via een aantal uitgestippelde wandelingen.
Vanuit die visie startte de gemeente Erpe-Mere in 2009 met een ambitieus project: de opmaak van een tragewegenplan. Doel was om alle trage wegen in de gemeente te inventariseren en in kaart te brengen, en tegelijk een gedragen toekomstvisie uit te werken. Van bij de start werden inwoners actief betrokken. Dankzij de steun van de provincie Oost-Vlaanderen, in samenwerking met vzw Trage Wegen, én de inzet van enthousiaste vrijwilligers kon dit project vorm krijgen.
Tijdens de zomermaanden trokken vrijwilligers met invulfiche en fototoestel op pad om de trage wegen te inventariseren. De inventarisatie begon in 2009 in Aaigem en werd in 2010 verdergezet in Burst, Bambrugge en Mere. In 2011 volgden Erpe, Erondegem, Ottergem en Vlekkem, waarmee het inventarisatiewerk werd afgerond.
Na elke inventarisatiefase kregen inwoners de kans om hun mening, suggesties of opmerkingen te delen over het tragewegenbeleid. Die inspraakmomenten werden zorgvuldig voorbereid en duidelijk gecommuniceerd. Alle reacties werden gebundeld en besproken tijdens evaluatieavonden. Op basis daarvan werden per deelgemeente adviesnota’s opgesteld, met concrete suggesties en mogelijke maatregelen waarmee het gemeentebestuur aan de slag kan.
In totaal werden in Erpe-Mere ongeveer 200 kilometer trage wegen geïnventariseerd. Vandaag is daarvan ongeveer 120 kilometer effectief toegankelijk.
Het belang van trage wegen
Vlaanderen telt heel wat trage wegen: verbindingen voor niet-gemotoriseerd verkeer zoals veldwegen, kerkwegels, jaagpaden, holle wegen en bospaden. Helaas zijn er in het verleden al veel verdwenen, en ook vandaag blijven trage wegen onder druk staan. Sommige verdwenen door ruilverkavelingen of nieuwe woon- en industriegebieden. Andere werden verhard en opgenomen in het autowegennet, waardoor ze hun oorspronkelijke functie verloren. Er zijn ook trage wegen die sluiks afgesloten worden, omgeploegd door landbouwers of slecht onderhouden zijn, met het risico dat ze volledig verdwijnen.
Dat is jammer, want trage wegen bieden heel wat voordelen.
Recreatie: Trage wegen zijn ideaal voor wandelaars, fietsers en ruiters die in alle rust willen genieten van het landschap en de natuur.
Veilige verbindingen: Ze vormen verkeersveilige alternatieven voor zachte weggebruikers, zeker voor korte afstanden. Zo zijn ze belangrijk voor schoolgaande kinderen en verbinden ze dorpskernen met elkaar. Ook binnen dorpskernen zijn er vaak kleine, waardevolle doorsteekjes.
Natuur en ecologie: In het dichtbebouwde Vlaanderen zijn natuurgebieden vaak klein en versnipperd. Trage wegen zorgen voor ecologische verbindingen, waardoor planten en dieren zich beter kunnen verspreiden. Sommige trage wegen, zoals holle wegen, hebben bovendien een bijzonder hoge ecologische en landschappelijke waarde.
Erfgoed en geschiedenis: Trage wegen zijn vaak eeuwenoude verbindingen, soms zelfs met wortels tot in de Romeinse tijd. Ze vertellen het verhaal van hoe mensen zich vroeger verplaatsten en hoe dorpen groeiden. Met het verdwijnen van trage wegen gaat ook een stuk van ons collectief geheugen verloren.